ائتلاف رقبا!

نویسنده: دکتر قدرت احمدیان/ استاد روابط بین‌الملل
ایران و ترکیه از دیرباز با یکدیگر در منطقه‌ی ‌خاورمیانه رقابت داشته‌اند...
ایران و ترکیه از دیرباز با یکدیگر در منطقه‌ی ‌خاورمیانه رقابت داشته‌اند. رقابت‌های این دو کشور هم سابقه‌ی تاریخی دارد و هم وجه ساختاری. از منظر تاریخی، رقابت ایران و ترکیه، به مناسبات دو کشور در زمان صفویان و عثمانی‌ها بازمی‌گردد. به ویژه که در سال‌های اخیر هم ترکیه نوعثمانی‌گرایی و اسلام‌گرایی را در سیاست خود دنبال می‌کند و این وجه از سیاست ترکیه، دارای پیشینه‌ی تاریخی است. از منظر ساختاری هم ایران و ترکیه مروج دو نوع الگوی متمایز در خاورمیانه هستند؛ یکی الگوی سکولار را دنبال می‌کند و دیگری در پی الگوی اسلامی‌ دینی در منطقه است. همچنین بین زبان‌های این دو قدرت هم رقابت دیگری برقرار است و ترکیه نوعی سنی‌گرایی را به مثابه‌ی ابزار سیاست خارجی خود موردتوجه قرار داده و ایران گرایش شیعی را در سیاست خارجی دنبال می‌کند. با توجه به این مجموعه، عوامل ساختاری و سابقه‌ی تاریخی، به نظر می‌رسد رقابت جدی میان دو کشور حل‌نشدنی است.

قدرت برابر دو کشور در منطقه هم از سوی دیگر مزید بر علت شده و باعث می‌شود تصور شکل‌گیری روابط استراتژیک میان تهران و آنکارا تصور غلطی باشد. البته گهگاه نخست‌وزیرانی در ترکیه به قدرت رسیده‌اند که باعث بهبود نسبی روابط شده است، از جمله در دوره «نجم الدین اربکان» که حتی قرارداد خرید گاز ترکیه از ایران در حکومت وی منعقد شد. در حقیقت موانع زیادی فراروی همکاری‌های استراتژیک دو کشور وجود دارد، اما در سطح تاکتیک، شاهد همسویی‌های مقطعی ایران و ترکیه در منطقه هستیم. نشانه‌هایی از این همکاری‌های تاکتیکی در سوریه دیده شده است. به ویژه در مذاکرات سه‌گانه‌ی میان ایران، روسیه و ترکیه. از سوی دیگر در خصوص تحولات مربوط به اقلیم کردستان عراق هم میان دو کشور مواضع مشترکی دیده شده که البته ماهیت متفاوتی با یکدیگر دارند...



ارسال پیام اشتراک



 
 
 Security code